De coöperatieve versnelling: financiering voor transitie
Op de Dag van de Coöperatie 2025 in Leuven was het thema dit jaar De coöperatieve versnelling: samen werken aan transitie’. Enkele teamleden van Hefboom lieten er zich inspireren en wisselden van gedachten uit met andere coöperaties. Collega Tom Wouters nam er ook deel aan een workshop rond financiering van maatschappelijke transitie. In deze blogpost lees je een beknopte samenvatting van deze boeiende dag.
Coöperatieve ondernemingen zijn bij uitstek omgevingen waar maatschappelijke verandering tot de kern van het werk behoort. Op de Dag van de Coöperatie werden daarover volop inzichten gedeeld en werd gereflecteerd over hoe we kunnen bijdragen aan de noodzakelijke hervorming van het speelveld en de spelregels. Uiteraard moeten we het dan ook over de middelen hebben. Vanuit Hefboom waren we blij te kunnen bijdragen aan een denkoefening over de financiering van maatschappelijke transitie.
Financiering van maatschappelijke transitie
Financiering is meestal niet de populairste keuze bij workshops. Wellicht omdat niet iedereen zich even aangesproken voelt om het over financiën te hebben op zo een dag en omdat er nog zoveel andere boeiende thema’s zijn in coöperatief ondernemen.
Met een 12-tal coöperaties die deelnamen aan de workshop ontstond er een boeiende uitwisseling, waaruit we drie inspirerende pitches graag delen:
Vanuit Muntuit werd een idee gepitcht over hoe een alternatieve munt een rol kan spelen binnen de eigen community van een coöperatie en zelfs hoe ze als verbindend element tussen communities zou kunnen werken. Dit levert een heel interessante piste op om op een andere manier te kijken naar ‘waarde’, hoe je die zichtbaar maakt en hoe je ze binnen een gemeenschap verdeelt.
Boekhoudkantoor Coopfabrik heeft massa’s ervaring met coöperaties. Zij lieten deelnemers grondig kijken naar de balans in hun onderneming. Niet zozeer de zuiver boekhoudkundige invulling ervan maar wel de mate waarin je ‘in balans’ bent. Houden financiële stabiliteit en financieel rendement elkaar in evenwicht? En wat is in die context dan coöperatief rendement? Als werker, als klant, als leverancier, als burger, … kan dat verschillende invullingen krijgen en het is zinvol daar als coöperatie goed bewust van te zijn.
Met Hefboom gingen we vervolgens dieper in op het thema dividend. Hoe gebruik je dividend als argument naar potentiële coöperanten? En hoe vermijd je dat een opbod rond rendement je missie ondermijnt? In de eerste plaats wil je als coöperatie natuurlijk de winst investeren in je missie. Of reserve opbouwen voor slechtere tijden en de prijs-kwaliteitverhouding van je product of dienst bewaken. Daarnaast zou het uitkeren van een hoger dividend ook ledenongelijkheid met zich mee kunnen brengen die je wil vermijden. Aan de andere kant horen we ook redenen om wél voor die extra procenten te gaan. Zo wil je als coöperatie diegenen belonen die mee het risico dragen of wil je door de gesprekken over dividend werken aan de ledenbetrokkenheid.
Er zijn verschillende afwegingen te maken. Wat vinden wij een billijk rendement? Helpt ons dat in het aantrekken van nieuwe coöperanten? Of staat het eerder ons inhoudelijk verhaal in de weg? Daarnaast zijn er natuurlijk ook niet-financiële voordelen die je kan aanbieden. Vorming en informatie, deel uitmaken van een gemeenschap, bijdragen aan een maatschappelijk doel, solidariteit met anderen of interessante voorwaarden voor producten of diensten die voor jouw coöperanten misschien relevanter zijn.
De kracht van co-creatiesessies
Het mooie aan zo’n co-creatiesessies is dat het geen kant en klare vorming is waar iedereen met dezelfde inzichten naar buiten stapt. Veel meer was het een uitnodiging om dingen in vraag te stellen, jezelf te spiegelen aan anderen en na te denken over relevante vragen voor de toekomst.
Dat coöperaties willen werken aan transitie staat buiten kijf. De vraag hoe je daarvoor op de beste manier middelen mobiliseert is voor iedere coöperatie uitermate relevant. Hefboom speelt daar graag een rol in. Niet alleen als financier, maar ook als gesprekspartner die mee nadenkt over de verschillende aspecten bij de zoektocht naar centen.
Heb je vragen over de financiering van jouw sociaal of duurzaam project? Neem gerust contact op met Tom Wouters:
