Wat je moet weten over de meerwaardebelasting en coöperaties

De wetgeving helder uitgelegd door Hefboom

Sinds 1 januari 2026 is de meerwaardebelasting op financiële activa, ofwel alles wat je geld kan opleveren, van toepassing. Waarom deze wet belangrijk is voor coöperaties en hun coöperanten? Omdat coöperatieve aandelen ook binnen dit regime vallen. Maar de concrete impact hiervan op coöperaties is genuanceerder dan het lijkt. 

Hefboom legt het je graag helder uit! 💡

Elke overdracht is anders

Binnen coöperaties kunnen zich verschillende situaties voordoen, met telkens een andere fiscale logica:  

• Bij uittreding van een coöperant geldt het principe dat, als de uitgekeerde waarde hoger ligt dan de oorspronkelijke inbreng, de meerwaarde wordt belast. Die meerwaarde kan ontstaan doordat de coöperatie in de tussentijd reserves heeft opgebouwd, winsten heeft ingehouden of een waardestijging van haar activa heeft gerealiseerd, waardoor de intrinsieke waarde van de aandelen is toegenomen. Bijvoorbeeld: je kocht oorspronkelijk voor € 1.000 aandelen bij een coöperatie. Na enkele jaren beslis je uit te treden en krijg je € 1.300 euro als scheidingswaarde. Op die meerwaarde van € 300 is de meerwaardebelasting van toepassing, de oorspronkelijke € 1.000 wordt niet belast. 

• Wanneer er een overdracht is tussen coöperanten, een onderlinge verkoop van aandelen dus, kan de meerwaardebelasting ook van toepassing zijn bij de verkoper.

• Op een schenking van aandelen geldt geen meerwaardebelasting, maar mogelijks wel een schenkbelasting.

• In geval van overdracht bij overlijden worden de aandelen onder de erfbelasting behandeld, niet onder de meerwaardebelasting. De waarde van de aandelen op de datum van overlijden wordt het startpunt voor de fiscale aanschaffingswaarde van de nieuwe houder. 
   

De rol van coöperaties

Coöperaties zijn onder het regime van de meerwaardebelasting niet verplicht om belastingen in te houden. Dit staat los van de fiscale behandeling van dividenden. Op uitgekeerde dividenden is de coöperatie in principe wel verplicht roerende voorheffing in te houden. Coöperaties worden dus in het kader van de meerwaardebelasting geen fiscale inhoudingsplichtige (belastingbetaler) voor hun coöperanten. Maar de rol verschuift wel van louter administratief naar een cruciale schakel in documentatie en transparantie voor de belastingadministratie. Denk aan de correcte registratie van (alle soorten) overdrachten, consistentie in de manier waarop waarde wordt bepaald, systematische documentatie van inbreng en boekhoudkundige waarde, maar vooral ook helderheid naar (uittredende) coöperanten toe.  

Wat het betekent voor jou als coöperant

Wie bij uittreding een meerwaarde heeft, betaalt dus een belasting op die meerwaarde (het verschil tussen je ingebracht kapitaal en de meerwaarde bij uittreding). In situaties waar sprake is van grotere participaties (≥ 20%) of interne transacties kunnen andere regimes en tarieven van toepassing zijn. Hoe deze meerwaardebelasting concreet toegepast moet worden in coöperatieve context zal dus – omwille van alle mogelijke verschillende situaties – nog verder uitgewerkt en verduidelijkt worden. Die beslissingen zullen in de gekende ‘omzendbrieven’ of administratieve circulaires verder gecommuniceerd worden door de overheid.  

Wat wel al vaststaat is het ‘fotomoment’: meerwaarden die je opgebouwd hebt vóór 2026 worden niet belast en de waarde van je aandelen op 31 december 2025 geldt als vertrekpunt voor de berekening van de meerwaardebelasting (zeker bij niet-beursgenoteerde aandelen). 

Voor Hefboom-coöperanten is dit momenteel voornamelijk een theoretische situatie. Vandaag worden aandelen uitgegeven en terugbetaald aan hun nominale waarde en wordt er geen geactualiseerde aandeelwaarde gehanteerd bij uittreding. Daardoor ontstaat er bij een gewone uittreding in principe geen belastbare meerwaarde.

Heb je hier nog verdere vragen over? Stel ze gerust op onze algemene vergadering (18 juni 2026) of neem contact op via aandeelhouders@hefboom.be